کویر نفرین شده (ریگ جن)

نام فارسی: ریگ جن
نام انگلیسی: rig-e jenn desert

موقعیت جغرافیایی

ریگ جن ناحیه ی وسیعی از تپه های شنی و با تلاق های نمک می باشد که در دل دشت کویر قرار گرفته است . این ناحیه که جز صعب العبور ترین نواحی جهان است، در قدیم کاروان ها و مسافر ان کویری هیچگاه از آن عبور نمی کردند و اکنون نیز هیچ راه و یا روستای کوچکی در آن وجود ندارد و به غیر از محققان که بسیار انگشت شمار می باشند کسی از آن عبور نکرده است . پیشینیان ما این سرزمین را نفرین شده و پایگاه ارواح پلید و شیاطین می دانستند.

ريگ جن

ریگ جن ناحیه ی وسیعی از تپه های شنی و با تلاق های نمک می باشد که در دل دشت کویر قرار گرفته است . این ناحیه که جز صعب العبور ترین نواحی جهان است، در قدیم کاروان ها و مسافر ان کویری هیچگاه از آن عبور نمی کردند و اکنون نیز هیچ راه و یا روستای کوچکی در آن وجود ندارد و به غیر از محققان که بسیار انگشت شمار می باشند کسی از آن عبور نکرده است . پیشینیان ما این سرزمین را نفرین شده و پایگاه ارواح پلید و شیاطین می دانستند ، امروزه نیز اکثر شهر و روستاهای اطراف آن این عقیده را دارند و داستان ها و باور هایی برایش ساخته اند ،چرا که از قدیم می گفتند هر که وارد این این سرزمین شود، زنده نخواهد ماند و یا نا پدید می شود؛شاید کسانی که وارد این ناحیه میشوند یا درون باتلاق های نمکی گرفتار می گردیدند یا براثر تشنگی و ضعف کشته می شدند.
تا کنون افراد متعددی توانسته اند از این ریگ عبور کنند. "اسون هیدن"کویرنورد معروف در سفر خود در سال 1900 به ایران از سفر به این ناحیه اجتناب کرد. "آلفرنس گابریل" توانست در سال 1930 از عرض آن عبور کند . آقای علی پارسا، فارغ التحصیل علوم رایانه از دانشگاه صنعتی شریف همراه با گروهش توانست از طول آن چند بار عبور کند. هر چند که سفر های افراد نامبرده و عده ی دیگر از نظر علمی دستاورد های قابل توجهی را به همراه داشته و همینطور تا حدی خرافات و ابهامات که درباره ی این ناحیه وجود داشت را برطرف کرد،ولی هنوز بسیاری از اسرار علمی این سرزمین در انتظار مسافران طالب علم می باشد .

بهترين مسير دستيابي به ريگ جن بخش شمال شرق پارك ملي كوير است، يعني جاده سنگفرش ملك آبادكه البته داخل مرز پارك است كه زير نظر سازمان حفاظت محيط زيست اداره مي شود و گرفتن مجوز از سازمان هم كه صبر عيوب مي خواهد و عمر نوح، اگر اين دو را نداريد بهترين مسير براي ورود به ريگ جن جندق است كه دقيقا در نقطه مقابل يعني در بخش شرقي پارك قرار دارد.

از تهران تا جندق حدود۱۷۰كيلومتر راه است، البته قبل از حركت چند نكته بسيار جدي و مهم را مدنظر قرار دهيد. مهمترين مسئله اينكه اگر تا به حال كوير نوردي نكرده ايد و به اصطلاح حرفه اي نيستيد، براي اولين تجربه به هيچ عنوان ريگ جن را برنگزينيد كه در اين صورت رفتنتان با خودتان است و برگشتنتان با خدا، حتي اگر هم حرفه اي هستيد حتما گروهي به اين منطقه سفر كنيد. بهترين وسيله براي سفر به كوير، جيپ هاي سبك وزن است، نقشه را فراموش نكنيد. اگر GPS (وسيله ثبت نقاط جغرافيايي و در واقع يك راهنماي الكترونيك ماهواره اي است) داريد كه چه بهتر و از آنجايي كه سفر به ريگ جن حركتي نوين و بسيار مشكل است و در نتيجه نقشه دقيقي از آن در دسترس نيست، مي توانيد با استفاده از GPS و ثبت نقاط، ميزان دقت نقشه هايتان را چك كنيد. نه تنها براي سفر به ريگ جن كه براي سفر به هر نقطه از كوير كاملا مجهز و بدون كوچكترين كاستي و شك حركت كنيد. براي سفر به ريگ جن حداقل بايد به اندازه دو هفته آب ، بنزين، غذا و وسايل فني ماشين را به همراه داشته باشيد. در ضمن بلد محلي را فراموش نكنيد، محلي ها معمولا آدم هاي كار كشته اي هستند و علاوه بر تعيين مسير، حتي در شرايط سخت، خيلي خوب مي توانند راهنماييتان كنند.

اگر از مسير جندق به طرف ريگ جن مي رويد پس از طي مسيري پر پيچ وخم، وارد يك رودخانه خشك و عريض مي شويد، بعد از عبور از رودخانه تا چشم كار مي كند كوه ها و تپه هاي ماسه اي است. بخشي از منطقه نسبتا مسطح تر است و تپه ها كوچكتر، بنابراين عبور از آن نسبتا آسان به نظر مي رسد ولي با كمي پيشروي با كم شدن ارتفاع به اراضي باتلاقي مي رسيد كه اينجا تقريبا جنوب منطقه است. اصرار براي عبور از اين اراضي باتلاقي بي فايده است بنابراين بهتر است از سمت شمال غربي به حركتتان ادامه دهيد. آخرين كوه هايي كه 2300 متر ارتفاع دارند به بخش شمالي ريگ جن مي رسيد از اينجا كوه دماوند را هم مي توانيد ببينيد. با ادامه اين مسير به پارك ملي كوير مي رسيد، البته بعد از گذر از رودخانه خشك نخجير و پارك ملي كوير ، نقطه پاياني است كه شما را به پاسگاه ملك آباد ورامين و تهران مي رساند و تا اينجا بيش از هزاركيلومتر مسير را در كوير درنورديده ايد.

ریگ جن در جنوب غربی و غرب دشت کویر، جنوب سمنان، جنوب شرق گرمسار، شرق منطقه ی حفاظت شده کویر ، شمال انارک و غرب جندق قرار گرفته است و وسعت آن معادل 3800 کیلومتر مربع است. در حاشیه ی شمالی آن کوه گوگردی ، در حاشیه ی شرقی آن جاده ی دامغان به جندق و شهرستان جندق قرار گرفته است. در قسمت شمالی آن رودخانه ورگی از ارتفاعات کوه گوگردی سر چشمه می گیرد و در جهت شمال غربی-جنوب شرقی وارد ریگ جن می شود. کوه ملا هادی در حاشیه ی جنوبی این ریگ قرار گرفته است.
- زمین شناسی
توده های عظیمی از تپه ها ی ماسه ای فعال و فاقد پوشش گیاهی را که منطقه ی وسیعی را می پوشاند ارگ (Erg) می نامند که در زبان عربی به آن"عرق" می گویند و در فارسی به ماسه زار یا "ریگ" معروف است. زیر بنای ریگ جن یک دشت فرسایش یافته است که در حال حاضر تپه های ماسع ای برخان و تپه های ماسه ای هرمی (قورد) آن را اشغال کرده است. تمام ریگ جن دارای رسوبات نمکی فراوان می باشد که عمده ی رسوبات و مواد فرسایشی آن از دامنه های فرسایش یافته البرز شکل گرفته است.
- تنوع زیستی
ناحیه ی وسیعی از ریگ جن فاقد پوشش گیاهی و پراکندگی جانوری است،هنوز از وضعیت پوشش گیاهی و حیات وحش کویر این منطقه اطلاعی در دست نیست. ولی در حواشی آن یعنی هموار سینه کوه در دهانه ی چاه گرگ و دهانه ی ظلمات وهمین طور دامنه های کافرکوه وجود جبیر و گور ایرانی گزارش شده است. در حاشیه ی شمالی دامنه ی کوه ملا هادی چند نمونه آگاهای سروزغی مشاهده شده است و همین طور در حاشیه ی آن از راه جندق چند نمونه عقرب صید گردیده است.

منبع : www.irandeserts.com